Hoe maak je een beeld dat door de ruis heen breekt? Een beeld dat je naar binnen trekt, alsof je zelf op die bergtop staat. Het is de vraag waarmee de documentaire A Thousand Words begint. Voor het antwoord trekken filmmakers en fotografen Matt Sharman en Dom Bush niet naar de nieuwste camerawinkel. Ze gaan ruim 125 jaar terug in de tijd, naar het werk van een Italiaanse fotograaf met een loodzware platencamera: Vittorio Sella.
Sella was een bergbeklimmer én een fotograaf. Hij combineerde beide passies op een moment waarop bergfotografie nog een logistieke onderneming was. Camera, statief en kwetsbare glasplaten moesten mee omhoog, vaak naar plekken waar niemand ooit een camera had opgesteld. Geen autofocus, geen geheugenkaartje waarop duizend beelden pasten en vooral geen schermpje waarop je meteen kon checken of je foto gelukt was.
In 1899 reisde Sella met de Britse bergbeklimmer en ontdekkingsreiziger Douglas Freshfield door Sikkim en rond de Kangchenjunga (8586 m). Op 13 oktober stond hij op de Choonjerma-La, een bergpas op ruim 5400 meter hoogte. En in de verte, zo’n 130 kilometer verderop, lag het Everestmassief. Sella stelde zijn platencamera op en maakte een opname die meer dan een eeuw later nog altijd ongelooflijk veel indruk maakt.
Niet omdat het beeld technisch perfect is, volgens onze huidige maatstaven. De bergen liggen bruingrijze tinten achter elkaar, de verste toppen lossen bijna op in de lucht. En toch kun je ernaar blijven kijken. Zeker als je beseft dat dit mogelijk de eerste foto is waarop ’s werelds hoogste berg staat: de Everest (8848 m). En dat ruim twintig jaar voordat Britse expedities de berg probeerden te beklimmen en meer dan vijftig jaar voordat Hillary en Norgay de top bereikten.
In A Thousand Words gaan Matt Sharman en Dom Bush op zoek naar de plek waar Sella zijn beroemde foto trok. Ze nemen daarvoor zelf een authentieke grootformaatcamera mee en proberen zijn beeld na te maken. Los van de uitdagende reis en de omstandigheden in de bergen beseffen ze al snel hoeveel kennis, geduld en voorbereiding er achter Sella’s expedities schuilgingen.
De film is ongemakkelijk herkenbaar. Want hoeveel foto’s maken we zelf tijdens een week in de sneeuw? Een mooi uitzicht? Foto. Zon tussen de wolken? Nog eentje. Verse sneeuw op de bomen? Wacht, deze is mooier vanuit een iets andere hoek. Het kost niets, dus waarom zou je er niet nog eentje schieten? Sella had die luxe niet. Voor hem begon fotograferen met kijken. Met aandacht. Misschien dat we daar wat van kunnen leren?
Het Dutch Mountain Film Festival 2026 staat in het teken van Top View: hoe beelden onze kijk op de bergen bepalen. De twee documentaires uit dit artikel en twee exposities alsook de workshop ‘Alternatief analoog: fotografeer meer dan je ziet’ van Mark van Hattem maken deel uit van het programma. Festival gemist? Neem een kijkje op www.dmff.eu voor meer informatie over de films en over toffe binnen- en buitenactviteiten die je ook na het festival nog kan doen.